Goedgekeurd college van Burgemeester en Schepenenvrijdag 23 maart 2007.
Jaarlijks volgen zo’n 50.000 mensen onderwijs in een school, academie of centrum van het Stedelijk Onderwijs in Antwerpen. Wie onderwijs volgt of geeft, krijgt volop de kans om met anderen kennis en ervaringen uit te wisselen. We zien dit niet als een eenrichtingsverkeer van leerkracht naar lerenden, maar als een dynamische wisselwerking tussen lerende en leerkracht, tussen ouders en leerkrachten, tussen lerenden of onderwijspersoneel onderling, tussen projectgroepen, scholen, scholengemeenschappen,…Het Stedelijk Onderwijs staat nooit stil maar speelt in op de maatschappij die altijd in beweging is. Zo leren we voortdurend van elkaar, luisteren naar elkaar, bieden elkaar kansen en mogelijkheden.We spreken over ‘leernetwerken’ omdat een school geen eiland is maar functioneert in diverse netwerken met andere stedelijke scholen. Zo zijn alle scholen georganiseerd in scholengemeenschappen. Maar stedelijke scholen hebben ook overleg dat gebonden is aan een zelfde omgeving. Er zijn eveneens netwerken tussen stedelijke scholen van verschillende onderwijsniveaus. Zo kan er bijvoorbeeld overleg ontstaan tussen scholen met dezelfde deelprofielen, enz.Leerlingen leren niet alleen op de schoolbanken maar worden ook gestimuleerd om op ‘niet schoolse’ manieren te leren. Zo werken ‘brede scholen’ netwerken uit met ouders, bedrijven, overheidsinstellingen, buurtverenigingen, jeugdorganisaties, de sociaal-culturele sector, enz. Het Stedelijk Onderwijs valt onder de bevoegdheid van de gemeenteraad van de stad Antwerpen, die daarmee fungeert als inrichtende macht van het Stedelijk Onderwijs Antwerpen.
De Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming kent middelen toe aan alle erkende scholen in Vlaanderen en stelt eisen – in de vorm van leerplannen en eindtermen – om kwaliteitsvol onderwijs te waarborgen. De Antwerpse stedelijke scholen voldoen aan al deze eisen en staan borg voor kwalitatief hoogstaand onderwijs.
In het stedelijk onderwijs staat de lerende centraal. Elke leerling, cursist of student heeft talenten en krijgt voortdurend kansen om zijn of haar talenten optimaal te ontplooien. Onderwijs en studiekeuzebegeleiding op maat van de mogelijkheden en capaciteiten van elke lerende zorgt ervoor dat iedereen met plezier (bij)leert en vol vertrouwen zijn toekomst tegemoet gaat.
Om maatwerk te kunnen bieden aan elke lerende en flexibel te kunnen inspelen op noden en behoeften van leerlingen, klassen, scholen,.. is het noodzakelijk om middelen en mensen efficiënt in te zetten en kort op de bal te spelen. Daarom is het Stedelijk Onderwijs georganiseerd in scholengemeenschappen die zijn ondergebracht in gemeentelijke bedrijven: een voor het buitengewoon onderwijs, een voor het volwassenenonderwijs, vijf voor het basisonderwijs, twee voor het secundair onderwijs, twee voor het deeltijds kunstonderwijs én een Centrum voor Leerlingenbegeleiding. Elk bedrijf kan binnen zijn beleidsruimte zelf prioriteiten stellen en bepaalt zelf hoe de beschikbare middelen ingezet worden om voor elke leerling, cursist of student (binnen zijn onderwijsniveau) optimale ontplooiingskansen te garanderen. De bedrijven leggen hierover verantwoording af aan de inrichtende macht van het Stedelijk Onderwijs. De bedrijven vermijden concurrentie onder elkaar en zorgen samen met de Beleidsraad van het Stedelijk Onderwijs voor hun onderlinge solidariteit en de gezamenlijke uitstraling van hun stedelijke dienstverlening.
Net zoals de stad van iedereen is, is ook het stedelijk onderwijs van iedereen! In de stad Antwerpen wonen bijna een half miljoen verschillende mensen, met verschillende karakters, verschillende opvattingen en interesses, verschillende culturele, religieuze, sociaal-economische achtergronden, individuele beperkingen en talenten. Omgaan met deze diversiteit is een enorme uitdaging, niet in het minst in het onderwijs. In het Stedelijk Onderwijs zien we de verschillen tussen mensen als een verrijking. Wie open staat voor diversiteit ziet meer, ervaart meer, leert meer. Het Stedelijk Onderwijs staat niet enkel passief open voor diversiteit maar wil er actief iets mee doen, zodat de verschillen tussen mensen het leerproces positief beïnvloeden en verrijken. Wie samen leert, leert immers meer juist omdat iedereen verschillend is.Verschillen worden niet weggevlakt, maar vormen extra impulsen in het leerproces.
We leren ons leven lang, niet alleen op school, maar ook op het werk en in onze vrije tijd. Maar om een leven lang te kunnen leren, moet je eerst ‘leren leren’.Wie leert hoe hij kennis en vaardigheden kan verwerven en competenties kan ontwikkelen, zal sterker in zijn schoenen staan wanneer hij zich moet aanpassen aan veranderende (werk)omstandigheden. Daarom motiveert het Stedelijk Onderwijs lerenden om leergierig te zijn en te blijven leren. ‘Leren leren’ vinden we dan ook minstens zo belangrijk als de leerinhouden zelf. Uiteraard biedt het Stedelijk Onderwijs ook sterke leerinhouden aan die inspelen op de behoeften en interesses van alle lerenden. Kinderen en jongeren in het leerplichtonderwijs krijgen een brede vorming die hen naast vaktechnische kennis ook relationele en sociale vaardigheden bijbrengt. Volwassenen kunnen bij ons terecht om een beroepskwalificatie te behalen of een opleiding te volgen in functie van hun job of gewoon om iets bij te leren dat ze interessant, prettig of zinvol vinden. Of ze nu twintig of veertig of tachtig jaar zijn.
In het Stedelijk Onderwijs geven we elke lerende voortdurend nieuwe kansen om zich te ontplooien. Daartegenover staat dat we van ouders en lerenden verwachten dat ze zich engageren om van hun schoolloopbaan (of die van hun kind) een geslaagde onderneming te maken. Leren is immers niet alleen een recht, in België hebben ouders de wettelijke plicht om hun kind te laten leren. Ouders zijn dan ook samen met schooldirecties en leerkrachten verantwoordelijk voor de schoolloopbaan van hun minderjarige kind.
In het Stedelijk Onderwijs hebben we respect voor elk individu en spelen we steeds in op de individuele behoeften van leerlingen. Dat vinden we onze plicht. Daarnaast moeten de leerlingen en hun ouders zelf verantwoordelijkheid opnemen om hun eigen leerproces of dat van hun kind te doen slagen. We aanvaarden niet dat leerlingen, studenten of cursisten door hun gedrag het leren van anderen hinderen, net zoals lerenden en ouders verwachten van leerkrachten en schooldirecties dat zij optimale leermogelijkheden creëren.
De school moet model staan voor een democratische samenleving. Het Stedelijk Onderwijs stimuleert de individuele betrokkenheid van de ouder voor het onderwijsgebeuren van zijn kind. Het is de hefboom naar betrokkenheid bij het totale klas- en schoolgebeuren. Dit kan aanleiding geven tot participatie aan het onderwijsbeleid via formele kanalen zoals ouderraden en schoolraden. Samen met de ouders worden leerlingen, studenten, cursisten, personeel en de lokale gemeenschap actief betrokken bij het schoolbeleid. Zij geven advies bij strategische keuzes via leerlingenraden, ouderraden, schoolraden en informeel overleg.
In het Stedelijk Onderwijs is er ook ruimte voor samen plezier maken, genieten van mooie dingen, sportief met elkaar wedijveren, of voor samen rouwen als we verlies moeten verwerken. Op die manier voelen leerlingen en leerkrachten zich geborgen in hun leeromgeving en hoeven ze niet bang te zijn om fouten te maken. Leren doe je immers met vallen en opstaan. Solidariteit betekent dat je een ander nooit laat vallen als die tegenslag ondervindt of minder goed presteert. In het Stedelijk Onderwijs willen we die solidariteit in praktijk brengen op alle niveaus: tussen mensen, tussen scholen, maar ook tussen scholengemeenschappen en de bedrijven van het stedelijk onderwijs. Solidariteit kan zich uiten op verschillende manieren: door elkaar te helpen, door kennis en middelen te delen of ervaringen en deskundigheid uit te wisselen, door samen het pedagogisch project van het Stedelijk Onderwijs uit te dragen.
Leren is een investering op lange termijn. Zowel voor de lerende die zich hard inspant om leerwinst te boeken als voor de samenleving die letterlijk kapitaal investeert. Om de leerwinst te maximaliseren leggen we in het Stedelijk Onderwijs de nadruk op competenties verwerven. Competenties of vaardigheden die nodig zijn om een vervolgstudie te kunnen aanvatten of om een beroep uit te oefenen, maar ook om je persoonlijke en sociale leven zinvol in te richten. Vaardigheden om nieuwe uitdagingen te kunnen aangaan, om flexibel te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden en om samen te werken met anderen.,… Deze competenties zijn immers ‘tijdloos’, ze zullen altijd van pas komen, terwijl kennis maar al te snel veroudert en vervaagt.